Nijst.org

NY-Times over FairPlay oftewel Apple’s versie van DRM m.b.t. digitale muziek.

Archief: Apple krijgt steeds meer kritiek op zijn on line muziekwinkel iTunes en zijn digitale muziekspeler iPod. Beiden zijn, daarover is iedereen het eens, briljant ontworpen. Het commerciële model dat erachter zit, is zo mogelijk nog briljanter – en daar wringt het schoentje. Want on line winkel en muziekspeler zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Legale muziek die van andere muziekwinkels wordt gedownload, kan niet op de iPod worden afgespeeld. Concurrent RealNetworks vroeg Apple om een – betaalde – licentie op de FairPlay technologie van iPod, maar dat werd botweg geweigerd. Dus heeft RealNetworks nu op eigen houtje software geschreven om muziek van zijn RealPlayer Music Store op de iPod te kunnen laden. Waarop Apple prompt RealNetworks beschuldigt van het “hacken” van de iPod. Ondertussen diende Virgin een antitrustklacht tegen Apple in.

Voor heel veel mensen kunnen Apple en zijn CEO, Steve Jobs, niets fout doen. En ook nu wordt het gedrag van Apple door velen koppig verdedigd. Zo roept een opiniestuk in Business Week op om een halt toe te roepen aan de slinkse pogingen van RealNetworks om de muziektechnologie van Apple te “infiltreren”.

Maar voor anderen wordt het nu toch te gortig. Zeker nu iPod zowat de helft van de markt voor digitale muziekspelers zou beheersen, en iTunes zo’n 70 procent van de legale downloadmarkt. Apple zou zich gedragen als een “Microsoft in het klein”, wordt links en rechts al geschreven. Die vergelijking doet beide bedrijven onrecht.

Apple is nooit een navolger van Microsoft geweest, in geen enkel opzicht. En qua monopolistisch gedrag hoeft Steve Jobs al helemaal geen lessen te krijgen van Steve Ballmer. Microsoft zou het, bijvoorbeeld, nooit hebben aangedurfd om andere fabrikanten te verbieden software voor Windows pc’s te verkopen. Jobs durft dat wel, en krijgt er nog applaus voor ook.

Wie verbaasd is over de houding van Apple, kent de geschiedenis van dat bedrijf niet. In 1984, op een moment dat de computermarkt al was aan het overschakelen op een open platform met vele verschillende fabrikanten van compatibele systemen, werkte Steve Jobs obsessioneel aan zijn ultieme persoonlijke computer: de Macintosh. Een apparaat dat zijn tijd jaren vooruit was, maar dat tegelijk een heel ouderwets, hermetisch gesloten wereldje vormde.

Steve Jobs is een tacticus, geen strateeg. Hij is een man van briljante (en soms ook koppige of ronduit idiote) flitsen, een lange-termijnvisie heeft hij amper. Pas jaren nadat Steve Jobs bij Apple aan de deur was gezet, durfde het bedrijf het aan om andere fabrikanten Macintosh-klonen te laten verkopen. Toen was het al te laat. En het eerste dat Steve Jobs deed toen hij in 1997 zijn triomfantelijke terugkeer bij Apple vierde, was de Mac-klonen de nek omdraaien. Een tactische, korte-termijnzet: door Mac-kloons te verbieden, verkleinde Jobs zijn markt nog verder, maar kon hij die markt wel volledig domineren. Zo kon hij de verkoopcijfers voor een paar kwartalen opkrikken – en in tussentijd de lancering van de (alweer briljante) iMac voorbereiden.

In een gesloten markt zijn de winstmarges hoger en kun je betere, mooiere en meer vernieuwende producten ontwerpen. Dat is de filosofie van Steve Jobs. Wie het palmares van Apple ziet, is geneigd om daar voor een stuk in mee te gaan. Anderzijds: het is een argument dat ook Microsoft wel eens hanteert, in meer bedekte termen. En uiteraard is concurrentie absoluut noodzakelijk om de consument te beschermen. Voor echte concurrentie heb je open standaarden nodig.

Maar toch. Meedogenloze prijsconcurrentie kan in sommige situaties wel degelijk de innovatie bemoeilijken, en is die consument dan echt altijd beter af? PC’s zien er allemaal hetzelfde uit, en in de mobilofoniemarkt dreigt ook steeds meer de eenheidsworst. Vergeet niet dat de grote platenmaatschappijen jarenlang de lancering van legale downloaddiensten hebben tegengehouden. Waarom? Omdat ze eerst zelf zo’n diensten wilden uitbrengen. Ondertussen hebben ze ingezien, dat ze daar niet toe in staat zijn en laten ze anderen een beetje ruimte. En kijk, Apple vond als eerste de juiste formule. Het aan elkaar koppelen van winkel en speler was daar een wezenlijk onderdeel van.

Wellicht hebben de critici gelijk, en moet Apple nu worden gedwongen de iPod te openen voor concurrenten (tegen een correcte vergoeding). Aan de andere kant: waren de muziekindustrie en de fabrikanten van consumentenelektronica beter af geweest zonder de iPod en iTunes, de twee meest geëmiteerde digitale producten van het laatste jaren? Toch niet zo’n makkelijke vraag.

Al dat geloof in de vrije markt, ik geloof daar toch niet zo in. Vrije markt is meestal maar een schaamlapje om andere concurrenten uit de markt te concurreren. Maar dit terzijde.

O ja, het praktisch rijexamen was geen succes. Verre van.

NP: Sugar Hill Gang – Rappers Delight